280px|thumb|lenguas no austronesias, previamente consideras como parte del grupo papú oriental, según la revisión de Ross (2005). Las lenguas papúes orientales, también llamado filum papúa oriental, es un grupo de lenguas papúes hablado en las islas al este de Nueva Guinea, incluyendo Nueva Bretaña, Nueva Irlanda, Bougainville, las islas Salomón y las islas Santa Cruz.
Las lenguas papúes orientales fueron propuestas como phylum(En lingüística papúa, los grupos de lenguas putativamente relacionados o macrofamilias, son denominados phylum / phyla). por el lingüista S. Wurm (1975) y otros. Inicialmente se sugirió que las lenguas forman una familia de lenguas, pero trabajos recientes han puesto en duda si todas las lenguas papúes orientales están relacionadas genéticamente. Los subgrupos identificados por lingüistas podrían representar familias distintas, como sucede en la clasificación de Ross (2005). Incluso uno de los subgrupos (el grupo de las islas Reef y Santa Cruz, ha sido reclasificado fuera de las lenguas papúes dentro de la familia austronesia.
Clasificación Algunas de las lenguas de este filo lingüístico tal como fue propuesto por S. Wurm:
Lenguas de Bougainville Lenguas de Bougainville oriental (todas habladas en Bougainville) Idioma buin Idioma motuna o idioma siwai Idioma uisai Idioma koromira Idioma lantanai Idioma naasioi Idioma nagovisi Idioma oune Idioma simeku Lenguas de Bougainville occidental (todas habladas en Bougainville) Idioma keriaka Idioma konua o idioma rapoisi Idioma rotokas Idioma eivo Lenguas de las islas Reef y Santa Cruz Idioma de Santa Cruz (hablado en las islas Santa Cruz y el este de las islas Salomón) Idioma nanggu (hablado en las islas Santa Cruz) Idioma ayiwo (hablado en las islas Santa Cruz) Lenguas Yele-Salomón-Nueva Bretaña Lenguas Nueva Bretaña Idioma anem (hablado en Nueva Bretaña) Idioma qauet (hablado en Nueva Bretaña) Idioma kairak (hablado en Nueva Bretaña) Idioma mali (hablado en Nueva Bretaña) Idioma simbali (hablado en Nueva Bretaña) Idioma taulil (hablado en Nueva Bretaña) Idioma butam (hablado en Nueva Bretaña) Idioma ura (hablado en Nueva Bretaña) Idioma malkolkol (hablado en Nueva Bretaña) Idioma kol (hablado en Nueva Bretaña) Idioma kuot (hablado en Nueva Irlanda) Idioma sulka (hablado en Nueva Bretaña) Idioma pele-ata (hablado en Nueva Bretaña) Lenguas Yele-Salomón Idioma bilua (hablado en la isla de Vella LaVella en las islas Salomón) Idioma baniata (hablado en la isla de South Rendova en las islas Salomón) Idioma lavukaleve (hablado en las islas Russel en las islas Salomón) Idioma savosavo (hablado en la isla de Savo en las islas Salomón) Idioma dororo (hablado en Nueva Georgia, en las islas Salomón; extinguido) Idioma guliguli (hablado en Nueva Georgia, en las islas Salomón; extinguido) Idioma kazukuru (hablado en Nueva Georgia, en las islas Salomón; extinguido) Idioma yélî dnye o idioma yeli (hablado en la isla de Rossel en Papúa Nueva-Guinea)
Comparación léxica Comparación léxica:
+ Partes del cuerpo familia idioma cabeza cabello oreja ojo nariz diente lengua pierna sangre hueso piel pecho aislada Ata sangalie iei usine'i anaxu ilaanu (anaxu = 'mouth') levexe tava'a sialuxu xine vasime'a susu aislada AnêmThurston, William. 1982. A comparative study of Anêm and Lusi. Pacific Linguistics: Series B, 83. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. og ki gêt ei piŋi lo êlêŋ ti 'foot' esin exe palau aislada Kol 'kel.a; kela keřne 'komɒ; komɔʔ kalɛane 'bula; bula kɛřlɛ pelnɛl; 'penel ta'li:; tali keřne 'mire; mi̠řɛ kɛřnɛ dal kɛřnɛ; raal pe:re 'be:la 'ti:le tomalu gomo; to'molu 'tombo; to̠to la̠nɛ aislada SulkaTharp, Douglas. 1996. Sulka grammar essentials. In John M. Clifton (ed.), Two non-Austronesian grammars from the islands, 77-179. :en:Ukarumpa: :en:Summer Institute of Linguistics. lpek ngiris ngaela vorngap ɨndiɨl ptaik Baining Mali (Arambum) uʷʌski ǥʌsɛŋ asdɛmgi saǥoŋ ulɩmgi ǥɛŋ ǥɔbɩnga aǥař abⁱʌska atlɨp ŋᶺndᶺŋ ǥumukʰ Baining Qaget niŋaǥa; ʌ niŋʌg̶ʌ aǥsiŋ; ʌg̶asiŋ asⁿdəmgi; sᵊdᵊmki ʌ rʌsʌkŋiʌm; saknaǥa ǥəřɩmki; ʌ rʌg̶ʌrimgi ařkiŋ; ařkingi ǥalbiⁿka; og̶lbinga ʌ laiŋyat; ɩlaⁱŋ ʌg̶ʌřʌkʌ; ǥᵊřᵊka lan; sləpki ǥət·dinki; ʌrʌgʌtdəŋit ǥomʌk; og̶əmək Baining Ura amʌ niŋʌǥi; auwʌski; ʌmʌ niŋʌǥɩ aɣʌsɛŋ; kʌsiŋ; kʌsɩŋ asdʌmgi; dʌsdəmgɩ; dʌsdəmgi asauɣoŋ; ʌ̂ sʌǥon; ʌ sʌǥoŋ awʌlyʌmgi; ʌ ǥulimgɩ; ʌ ǥulimgi atkiŋgi; ʌ ǥʌřʌ; naeyɛŋ; næyɛŋ aɣuebunga; duɛbingʌ ʌgʌřʌ a biaska; biʌskʌ a Lləp; ʌ Lləp; o slʌpki aslɩɣɩge; ʌ sliyɩgɛ; ʌ sliyigɛ at gəmuk; atkʌmuk Taulil–Butam Taulil 'ulun 'dɔmɔn ul-tʌŋʌn 'kɔlmʌřɩn 'bulsun 'lɩgim; lɩkɩn ul-kɛmɛn fʌn dɛh 'suhnʌ 'kunʌ pʰʌlkⁿeⁱn; pʰʌlɩn susun aislada Kuot bukom kapuruma kikinəm irəma akabunima; ŋof laukima məlobiem oləbuan muanəm kumalip; neip; pəppək sisima Bougainville septentrional RotokasFirchow, Irwin B. and Jacqueline Firchow, compilers. 2008. Rotokas-English dictionary. Ukarumpa: Summer Institute of Linguistics. uvu orui uvareoua osireito iruvaoto reuri arevuoto kokotoa revasiva kerua areiua; kakauoa; gago rorooua Bougainville meridional proto-Bougainville meridionalEvans, Bethwyn. 2009. Beyond pronouns: further evidence for South Bougainville. In Bethwyn Evans (ed.), Discovering history through language: Papers in honour of Malcolm Ross, 73-101. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. *bore *rome *rutɔ *keni *meneŋ *ereŋ *kōna Salomón central Mbilua (Ndovele) lezu tou taliŋa vilu ŋgame taka leño kiti ndara piza tupu susu Salomón central Mbaniata (Lokuru) uɔ zufu ōŋgoto mberɔ emɔ nāne ānl ɔe vo minu zuɔna susu Salomón central Lavukaleve vatu memea hovul lemi sisi neo let tau furime ravu sosokio keut ɔfu Salomón central Savosavo batu luta; sivuɰa tagalu nito ɲoko nale lapi ɰabu tovolo korakora susu aislada Yélî DnyeHenderson, James E. and Anne Henderson, compilers. 1999. Rossel to English, English to Rossel Dictionary. Dictionaries of Papua New Guinea, Vol. 9. Ukarumpa: Summer Institute of Linguistics. ny:oo gh:aa ngweńe ngwolo ń:uu nyóó dêê yi wêê dînê too ngmo
+ Naturaleza familia idioma piojo perro puerco ave huevo árbol sol luna agua fuego piedra camino aislada Ata meni a'aa memee ngiala atolu aiinu; ovu aso so'io lexa navu lavo'o vote'i aislada Anem seim kaua êknîn nil aŋ ado klîŋ komu kmî pa iuŋ aislada Kol 'tare; ta̠řɛ ku'ɒ:; kwa bu 'ule; ulɛ 'kondola; kondo̠la 'ti:nel; ti̠nɛl 'karege; kařɛ̠qɛ 'igu; i̠qu 'gonu; qu̠nu ku'oŋ; kuɔŋ 'lela; lɛla kɛrɛa; 'keria aislada Sulka ngaining ho yi ngaelot, ngaelaut Baining Mali (Arambum) it imga ƀɛmgaʰ i sʌmga la ŋumuŋ ʷunɛŋga 'aǥɔngi řiŋgi mudʌmbʌs diǥa iskaʰ Baining Qaget ᶩaⁱt; ʌ ɛɛtki daŋka; ʌ dʌŋgʌ ƀiləmgʌ; ƀlam waⁱṱki; ʌ wʌitka luaǥa; ʌ luʌg̶ʌ mʌŋkʰa; munkʌ ʌ niřag̶a; niřaǥa; nɩlaǥa yaǥunki; ʌ yɔg̶ungi ǥřapki; ʌ kʌinʌg̶i altiŋki; ʌltiŋgi ʌ dulkʌ; dulka aiskʌ; aⁱska Baining Ura ; məaⁱt; ɩr̰aɩt imga; mɛmgʌ ƀɩɛmgʌ; ƀiɛmgʌ; wemga ɛɛ'sumgʌ; ɛɛsumgʌ; isʌmga duřaiṱ; ; luaɣa ʌ muŋgʌ; ŋʌmuga ɣunʌga; wunʌgʌ yaǥunǥɩ; yaɣungi; yʌǥungi mʌřiŋgi; mʌřɩŋgɩ; rigi mundʌbʌs; mundʌm duɩɣa; mʌ duɩ; mʌ dui iska; mʌiskʌ; mʌɩskʌ Taulil–Butam Taulil huᵗ luf bui sɩgʌʔ 'kʰɔřɔl waⁱ wʌsuʔ 'kɛᵐbɛn 'mʌlum yʌf fʌᵗ ŋas aislada Kuot ineima kapuna amani; kobeŋ dəkər; səgər panbinim uləŋ burunəm; danuot kit adəs alaŋ Bougainville septentrional Rotokas iirui kaakau; kevira koie; koue kokioto takura evaova ravireo kekira uukoa tuitui aveke raiva Bougainville meridional proto-Bougainville meridional *masika *bɔrege *koi *rua *doŋ Salomón central Mbilua (Ndovele) sipi; tiŋgau siele mbiaŋambiaŋa tɔruru kamboso nĵu uza lando keve Salomón central Mbaniata (Lokuru) lisa; vutu sie mānozo āndena īndi fiɔ hirɔ hɛŋga e Salomón central Lavukaleve kea; lai mitakeu malaɣul keruv kua lafi lake mbeko; veko lake Salomón central Savosavo dole misu kosu kolei; si kuɰe piva keda kato keva aislada Yélî Dnye y:emê wee w:ââ mbwêmê ńmê; ńmo w:uu yi kââdî d:ââ mbwaa; tolo ndê; ndyuw:e chêêpî maa
+ Otras palabras familia idioma hombre mujer nombre to comer uno dos aislada Ata aliko sema uala ’ie vile tamei aislada Anem axaŋ dobalîŋ eŋi mîdê niak aislada Kol mo; tɒ: 'ti:niŋ daiƀɛ; ra:l 'ole mo raŋ kal oŋ; tam·a 'pusuɒ; titus tɛřɛŋ; te'tepe aislada Sulka mhel 'person' Baining Mali (Arambum) umʌska aƀopᵊkin ŋʌrɩpkiʰ katɨs sɛgɨkʰ udion Baining Qaget ǥʷatka; ʌ g̶wʌtkʌ nanki; ʌ nʌngi dʸiʌringi namgi; řɨnki ka tɨs; kʌ tᵊs ǥʷanaska; og̶unʌskʌ ǥʷanasⁱam; og̶unʌsiʌm Baining Ura gamoɛɣa; gʌmuɛgʌ ɛwəpkɩ; ɛwəpki; Ewopki diŋyiřipki; diŋyɩrɩpkɩ; ŋʌr̰iþki ɣat tʌs; ka ts; kʌ tᵊs sɩgʌk; sʌgʌk; sigʌk undiom; undɩom Taulil–Butam Taulil bʌᵏ; taⁱ lʌᵘ 'wɔᵘsɩn ŋʌnɩʔ; nʌm ikʌᵘ; kaᵘkʌʔ 'daU; iⁿdʌᵘ aislada Kuot mikana; teima makabun bonim o; parak namurit narain Bougainville septentrional Rotokas rare pie avuo vaisia aio katai erao Bougainville meridional proto-Bougainville meridional *nugaŋ *mīŋ *nai Salomón central Mbilua (Ndovele) mamba reko ŋi vuato mandeu omuŋga Salomón central Mbaniata (Lokuru) finɔzɔ ŋgohe nini azafe āroŋo; thufi ēri Salomón central Lavukaleve ali aira laŋi eu; eui; oune dom; tetelom lelal; lemal Salomón central Savosavo tada adaki nini l-ou; samu ela; pade edo aislada Yélî Dnye pi kumbwada; pyââ pi ma ngmidi miyó
Referencias
Categoría:Lenguas de Papúa Nueva Guinea Categoría:Lenguas de Islas Salomón